Title: धमिलो गौरव

कुनैबेला नेपालीका पर्ुखाहरूले पल्टनिया रवाफ देखाएको र वीर गोर्खालीको तक्मा भिरेर आफ्नो परचिय बनाएको ठाउ“ हो हङ्कङ् । तर, अहिले यहा“ अवैध रूपमा बसिरहेका नेपालीहरूको लस्करका कारण त्यो गौरव केही धमिलिएको छ ।

यसरी हङ्कङ् भित्रिएका नेपालीहरू विशेष गरी जोर्डन, वानचाई, याउमाते, चिम सा चर्ुइलगायतका स्थानहरूमा नेपाली तथा भारतीयले सञ्चालन गरेको गेस्ट हाउस, होटल तथा दुले -अवैधानिक) रेस्टुरा“मा अत्यन्तै कम पारश्रिमिक लिएर काम गर्न बाध्य छन् । कोही घरेलु सहायकका रूपमा नेपाली तथा भारतीयहरूका घरमा कार्यरत छन् भने कोही फोहोर सोहोर्नेज्ास्ता काममा खटेका छन् । नेपालीहरू उही 'थ्री डी' अर्थात् र्डर्टर्ीीडेन्जर र डिफिकल्ट -फोहोर, जोखिमपर्ूण्ा र गाह्रो) काममा जोतिइन बाध्य छन् । त्यो पनि न्यून पारश्रिमिक लिएर ।

त्यस्ता नेपालीहरू १२/१४ घन्टे काममा हुन्छन् । उनीहरू काममा पोखिन्छन्, घोटिन्छन् र जोतिन्छन् । कोही यन्त्रजस्तो चलिरहेका देखिन्छन् त कोही इन्धनजस्तो बलिरहेका । उनीहरूले पाउने भनेको मासिक दर्ुइ हजारदेखि बढीमा तीन हजार हङ्कङ् डलरसम्म मात्र हो ।

गैरकानुनी रूपमा बसोवास गरेकाहरूले कतै उजुरी गर्न जाने अवस्था छैन । त्यसैले कतिपय ठाउ“मा तोकिएको न्यून पारश्रिमिक पनि नदिई कामबाट निकालिएका नेपालीहरू चुङ्किङ् मेन्सन मलमा बरालि“दै हि“डेका भेटिन्छन् । धनको कुवेर हुने चाह छैन उनीहरूमा । बरु नेपालमा लिएको ऋणसम्म तिर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने सोच रहेको पाइन्छ ।

स्थानीय एभरेस्ट साप्ताहिकका पत्रकार किसन र्राईको भनाइम्ाा शरणार्थीहरूलाई त वैधानिक रूपले काम दिन नसकिने ठाउ“मा अवैधानिक तथा कुनै किसिमको कागजात नभएकालाई काम दिन गाह्रो नै पर्छ । भन्छन्, "त्यसरी काम दि“दा गैरकानुनी हुने र समातिए ठूलो जरविाना तथा सजाय हुने कडा कानुन छ ।" त्यसैले अवैधानिक रूपमा हङ्कङ् छिरेका र शरणार्थी कार्यालयमा दर्ता नभएका नेपालीहरूको पर्ुर्पुरोमा बिचल्लीबाहेक केहीे हु“दैन । त्यसमाथि स्थानीय अधिकांश 'आईडी होल्डर'हरूको आ“खामा उनीहरू कसिङ्गर बन्न पुग्छन् । र, उनीहरू नेपालीबाटै दर्ुर्व्यवहारको सिकार हुन्छन् ।

यहा“ कोही शरणार्थीका मान्यता पाउनका लागि प्रक्रियाका लाममा छन् भने कोही त्यो प्रक्रियाकै लागि पनि अयोग्य ठहरएिका छन् । कोही कुनै बहानामा सोझै हङ्कङ् आएर भिसा अवधि सकिए पनि गैरकानुनी रूपमा बसेकाहरू छन् । बेलाबेलामा प्रहरीले छापा हानेर गैरकानुनी रूपमा बसिरहेका विदेशीहरूलाई पक्राउ गर्छ । प्रहरीबाट लुक्दै हि“ड्नु यस्ता नेपालीहरूको अर्को बाध्यता हो ।

वैशाख १६ गते नै पनि चुङ्किङ् मेन्सन मलमा प्रहरीले चारैतिर घेरा हालेर रातको साढे १ बजे छापा मार्‍यो । थुप्र्रै अवैध आप्रवासी पक्राउ परे । यसरी पक्राउ परेकाहरूलाई प्रहरी कार्यालयमा लगेपछि सोधपुछ सुरु हुन्छ । यहा“को प्रहरीले 'इन्टेरोगेसन फर्मूला'को आडमा एउटै प्रश्नलाई ६६ पटक उल्टाइपल्र्टाई सोधेर मात्र रोजगार गर्न नपाउने, धेरै समूह हुने स्थान जस्तै- पार्टर्ीीडिस्को, जुलुुसलगायतका र्सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुन नमिल्नेजस्ता र्सतसहित कुनै सामाजिक संस्थाको जिम्मा लगाएर छोड्छ । हङ् कङ्स्िथत नेपाल युनियन चर्च, क्रिस्िचयन एक्सन, इन्टरनेसनल सोसल र्सर्भिस -आईएसएस) आदि गैरसरकारी सङ्घसंस्थाहरूले यस्ता गैरकानुनी आप्रवासीहरूलाई खाने, बस्ने र औषधि उपचारको निःशुल्क व्यवस्थालगायत अन्य विभिन्न सहयोग उपलब्ध गराउ“दै आएका छन् ।

शरणार्थीको मान्यता चाहने गैरकानुनी आप्रवासीलाई सहयोग र समन्वयात्मक भूमिका निर्वाह गर्दै आएका नेपाल युनियन चर्चका पास्चर राजु बराइलीका अनुसार, हङ्कङ् सरकारले यातनाविरोधी अभिसन्धिमा हस्ताक्षर गरेको हु“दा अवैध रूपमा रहेकाहरूलाई सजिलै देश निकाल्न भने सक्दैन । उनीहरूले विभिन्न समस्याहरू देखाई शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चायुक्तको कार्यालय -यूएनएचसीआर)मा आवेदन गर्न पाउ“छन् । उनीहरूले महिनाको दर्ुइपटक उक्त कार्यालयमा हाजिर हुनर्ुपर्छ । 'एसाइलम सिकर'को दर्जा पाएको कुनै व्यक्ति अवैध रूपमा काम गररिहेको प्रहरीले भेटेमा १८ महिनासम्मको जेल सजाय हुनसक्छ भने काम दिनेले पनि पा“च हजार हङ्कङ् डलर जरविानासहित छ महिनाको जेल सजाय भोग्नुपर्ने हुन्छ ।

Nepal Rastrya Saptahik 08 ...